Ból neuropatyczny (ból nerwowy) –  jak z nim walczyć?

Czym jest ból neuropatyczny?

Ból neuropatyczny to jeden z typów bólu przewlekłego, który powstaje wtedy, gdy uszkodzone lub chore są nerwy albo inne części układu nerwowego, takie jak rdzeń kręgowy lub mózg.
Nie jest to ból mięśni, kości ani stawów. Jego przyczyną jest nieprawidłowa praca układu nerwowego [1,2].

W normalnych warunkach nerwy przekazują do mózgu informacje o dotyku, temperaturze czy bólu tylko wtedy, gdy rzeczywiście coś zagraża organizmowi (np. skaleczenie).
W bólu neuropatycznym nerwy zaczynają wysyłać fałszywe lub nadmierne sygnały bólowe, nawet jeśli nie ma żadnego urazu.

Dlatego ból może:

• pojawiać się bez wyraźnej przyczyny,
• utrzymywać się długo po wygojeniu tkanek,
• występować w spoczynku lub w nocy,
• być wywoływany przez bardzo lekki dotyk.

Ważne jest, aby podkreślić, że ból neuropatyczny jest bólem rzeczywistym, wynikającym z choroby lub uszkodzenia nerwów. Nie jest on „wymyślony” ani „psychiczny”, choć może bardzo wpływać na samopoczucie i jakość życia [1,3].

Co może powodować ból neuropatyczny?

Do najczęstszych przyczyn należą:

• cukrzyca (neuropatia cukrzycowa),
• półpasiec i ból utrzymujący się po jego przebyciu,
• uraz lub przecięcie nerwu (np. po operacji lub wypadku),
• ucisk nerwu (np. w chorobach kręgosłupa),
• chemioterapia i niektóre leki,
• udar mózgu lub uszkodzenie rdzenia kręgowego.

U części pacjentów przyczyna nie jest jednoznaczna, co nie oznacza, że ból jest mniej realny lub „słabszy” [2,4].

Jak pacjent odczuwa ten ból?

Ból neuropatyczny często jest opisywany jako inny niż wszystkie wcześniejsze bóle.
Rzadko przypomina typowy ból po urazie czy stanie zapalnym.

Najczęściej pacjenci odczuwają:

• pieczenie lub palenie (jak po oparzeniu),
• kłucie lub przeszywanie,
• uczucie „prądu”, „strzałów”, „iskier”,
• mrowienie, drętwienie, uczucie pełzania pod skórą.

Częstym objawem jest także:

• ból wywołany lekkim dotykiem (np. ubranie, pościel, dotyk dłoni),
• nadmierna wrażliwość skóry,
• nasilenie dolegliwości wieczorem lub w nocy.

Charakterystyczne jest to, że zwykłe leki przeciwbólowe często nie przynoszą ulgi, co bywa bardzo frustrujące i opóźnia właściwe rozpoznanie [1,5].

Jak leczy się ból neuropatyczny?

Leczenie farmakologiczne (leki)

W bólu neuropatycznym stosuje się specjalne leki, inne niż te używane przy typowym bólu.

Najczęściej zalecane są:

• leki stosowane także w leczeniu padaczki (np. gabapentyna, pregabalina),
• niektóre leki przeciwdepresyjne (np. duloksetyna, amitryptylina).

Leki te nie są podawane dlatego, że pacjent ma depresję, lecz dlatego, że wpływają na sposób przekazywania sygnałów bólowych w nerwach [1,2].

W wybranych przypadkach stosuje się:

• plastry przeciwbólowe działające miejscowo (np. z lidokainą lub kapsaicyną),
• inne leki dobrane indywidualnie przez lekarza.

Leki opioidowe nie są zwykle leczeniem pierwszego wyboru i stosuje się je tylko w szczególnych sytuacjach [1,5].

Leczenie niefarmakologiczne

Leczenie bólu neuropatycznego często wymaga więcej niż samych leków. Pomocne mogą być:

• rehabilitacja i odpowiednio dobrany ruch,
• nauka radzenia sobie z bólem i stresem,
• wsparcie psychologiczne.

Takie podejście może nie tylko zmniejszyć ból, ale także poprawić funkcjonowanie i jakość życia [5].

Leczenie zabiegowe

Jeśli ból jest bardzo silny i nie reaguje na leczenie, lekarz może zaproponować:

• blokady nerwów,
• leczenie w poradni leczenia bólu,
• w wybranych przypadkach nowoczesne metody, takie jak stymulacja nerwów lub rdzenia kręgowego.

Decyzje te podejmowane są indywidualnie i zwykle w wyspecjalizowanych ośrodkach [6].

Najczęstsze pytania pacjentów

Czy ból neuropatyczny da się wyleczyć?
Czasami tak, zwłaszcza jeśli można usunąć jego przyczynę. W wielu przypadkach celem leczenia jest zmniejszenie bólu i poprawa jakości życia.

Dlaczego leczenie trwa długo?
Leki działające na nerwy potrzebują czasu. Poprawa często pojawia się po kilku tygodniach [1].

Czy ten ból może się nasilać bez powodu?
Tak. To cecha bólu neuropatycznego i nie oznacza pogorszenia choroby.

Czy ból neuropatyczny oznacza uszkodzenie nerwu na stałe?
Nie zawsze. U części pacjentów funkcja nerwów może się poprawiać z czasem.

Jeśli cierpisz z powodu bólu neuropatycznego kończyn górnych lub dolnych – skontaktuj się z nami – pomożemy, jeśli będzie taka możliwość.

Bibliografia

1. O’Connell NE, et al. Implanted spinal neuromodulation interventions for chronic pain in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2021.
2. Finnerup NB, Attal N, Haroutounian S, et al. Pharmacotherapy for neuropathic pain in adults: a systematic review and meta-analysis. Lancet Neurol. 2015;14(2):162–173.
3. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Neuropathic pain in adults: pharmacological management. CG173. Updated 2020.
4. Baron R, Binder A, Wasner G. Neuropathic pain: diagnosis, pathophysiological mechanisms, and treatment. Lancet Neurol. 2010;9:807–819.
5. Attal N, Cruccu G, Baron R, et al. EFNS guidelines on the pharmacological treatment of neuropathic pain. Eur J Neurol. 2010;17:1113–e88.
6. Dworkin RH, O’Connor AB, Audette J, et al. Recommendations for the pharmacological management of neuropathic pain. Mayo Clin Proc. 2010;85(3 Suppl):S3–S14.